Grad Visoko nalazi se u srednjoj Bosni, na ušću rijeke Fojnice u Bosnu, a administrativno pripada Zeničko-dobojskom kantonu.

Visoko je grad sa dugom tradicijom i bogatim kulturno-historijskim naslijeđem, mjesto na kome su se kroz historiju susretale i sudarale različite kulture i civilizacije još od mlađeg kamenog doba.

Nekada centar srednjovjekovne bosanske države, krunidbeno mjesto bosanskih kraljeva, administrativni centar Visočke nahije, danas je moderan grad sa tendencijom ekonomskog i privrednog razvoja, baziranog na povoljnom geografskom položaju i vlastitim prirodnim i privrednim resursima.

Tradicionalni zanati i trgovina, te bogato kulturno-historijsko naslijeđe Visoko i danas čine prepoznatljivim gradom.

Dan grada Visoko je 29. august i vezan je za datum kada je 1189. godine napisana Povelja bosanskog Kulina bana, najstariji očuvani bosanski državni dokument.

VISOKO KROZ HISTORIJU PA SVE DO DANAS

Prahistorija

Iako je ovo područje nedovoljno arheološkiistraženo,u  okolini Visokog otkriveno je više nalazišta iz prahistorijskog i rimskog doba, a cijeli visočki kraj je izuzetno bogatostacima iz srednjeg vijeka. Poznata su neolitska naselja na lokalitetima Dvora, Ginja, Zbilja, Čifluka, Arnautovića, Okolišta i Radovlja, od kojih su za sada, detaljnije istraživanja vršena samo na području Arnautovića i Okolišta. U Okolištu su 2002. godine vršena arheološka istraživanja i pronađeni su ostaci iz mlađeg neolita, koji mogu pomoći u rekonstrukciji organizacije ljudskog života tog doba, te pri proučavanju pojedinih faza butmirske kulture.

Na ovim prostorima život se odvijao i u metalno doba, o čemu svjedoči i više nalazišta ( Kopači, Zimča, Šošnje ), a u Vratnici je otkrivena jedinstvena zidana grobnica u kojoj je sahranjeno više više ljudi, pretpostavlja se ratnika koji su poginuli u nekoj bici, a unutar nje su nađena brojna koplja, bronzani i drugi nakit, keramika, mačevi i noževi.

U rimsko doba, područja oko Visokog su bila naseljena ilirskim plemenom Desitijati, čiji je ustanak protiv Rimske imperije, kako se pretpostavlja, trajao oko četiri godine, ali je za Rimljane, iako su izvojevali pobjedu, bio jedan od najtežih i nanio im je velike gubitke.   O prisustvu Rimljana na ovom području svjedoče materijalni ostaci ( Arnautovići, Moštre, Mokronozi ), iako nikada nisu detaljnije istraživani. Jedan od najvažnijih rimskih puteva koji je spajao Jadransku obalu i Podunavlje prolazio je kroz Visoko, a njegovi tragovi sui danas prepoznatljivi na nekim mjestima.

Srednji vijek

Kroz čitav srednji vijek u Visokom i njegovoj okolini  razvijao se vrlo intenzivan politički, ekonomski i kulturni život. Područje Visokog je jezgro iz kog se razvila teritorija srednjovjekovne Bosne. U Visokom se nalazilo središte bosanske države, sjedište bosanskih vladara, stalno sjedište velikog kneza bosanskog, mjesto održavanja državnih sabora, mjesto pisanja, izdavanja i čuvanja povelja i drugih državnih dokumenata, grobno mjesto bosanskih vladara. Povelja Kulina bana napisana je u Visokom 29. augusta 1189.god. Tu je Tvrtko I Kotromanić 26. 10. 1377. god. proglašen kraljem Bosne, Raške, Dalmacije, Hrvatske i Primorja. Povoljan geografski položaj doprinio je da Visoko postane i najznačajniji ekonomski centar Bosne. Tu su se nalazila i glavna sjedišta najsnažnijih vjerskih organizacija tog vremena u Bosni; sjedište stare bosanske biskupije, glavno poprište javne djelatnosti bosanske narodne ( bogumilske ) crkve ( Biskupići ) i sjedište franjevačke redovničke pokrajine ( poglavara bosanske vikarije i kustodije najstarije u Bosni.

Stari grad “ Visoki “  je utvrđen u XII  vijeku sa kraljevskom rezidencijom na uzvišenju i sa podgrađem u podnožju zvanim Podvisoki. U njemu je stolovalo pet bosanskih vladara: Kulin ban, ban Stjepan II Kotromanić, ban i kralj Tvrtko I, kralj Ostoja i kralj Tvrtko II Tvrtković.Ovdje  su se sastavljale poslanice i oporuke, pisale povelje evropskim vladariam. Banovinska kancelarija aktivno djeluje do 1326. godine. u Moštrima, a od 1329. godine se aktivno nastavlja u Milama, danas Arnautovićima, gdje se održavaju državni Sabori i krunidbe bosanskih vladara.

Stari grad Visoki je srednjovjekovni grad i tvrđava. Grad je prvi put spomenut u povelji bana Tvrtka I, 01. 09. 1355. godine. Godine 2004. Stari grad Visoki  proglašen je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.

Osmanski period

Turci su već krajem XIV vijeka počeli prodirati u Bosnu, a u prvoj polovini XV vijeka u Bosni je potpuno preovladao turski utjecaj. Tek kada je Bosni zaprijetila direktna opasnost od Turaka, bosanski kraljevi napuštaju svoje prijestonice u Visokom i okolini, tako da je posljednjih decenija bosanske državne samostalnosti, Podvisoki bio u stalnom opadanju. Zbog sve većeg nadiranja Turaka, bosanski kraljevi su tražili sigurniju prijestonicu i boravili su, obično, u sigurnijem Kreševu i u Jajcu, a Visoko prestaje biti središtem bosanske trgovine tog vremena. Smatra se da je osnivač Visokog , kakvo je nastajalo od pada pod okupaciju Osmanlija, bosanski sandžakbeg Ajasbeg, za kojeg se pretpostavlja da je sam porijeklom iz visočkog kraja. On je u Visokom imao svoje vakufe, a jedan od njih je i hamam, oko koga su podizane i prve zgrade nakon turske okupacije. Tu se počela formirati i čaršija u čijem središtu se nalazio sebilj, i dalje se razvijala niz lijevu obalu rijeke Fojnice prema njenom ušću u Bosnu. Za vrijeme turske uprave, u Visokom su izgrađeni vodovod, brojni objekti sakralnog karaktera, razvijalo se zanatstvo i trgovina.

Austro- Ugarski period

Visočani su pružili otpor austrougarskoj vojsci 1878. god., ali su nakon šest sati borbe bili suzbijeni, a okupacione snage zauzele su Visoko 17. augusta 1878. godine. U borbama se naročito istaknuo tadašnji visočki kadija Nail ef. Uvejs. Kroz Visoko je 1882. godine prošla željeznička pruga Bosanski Brod – Sarajevo, a sanirane su stare i izgrađene nove ceste koje su povezivale Visoko sa drugim mjestima. Među prvim objektima koji su izgrađeni pod austro- ugarskom okupacijom, bila je zgrada željezničke stanice ( 1882. ), tako da je Visoko prešlo i na desnu obalu rijeke Bosne. Na Jaliji je 1895. godine izgrađena zgrada kotarskog ureda i suda, danas zgrada gradske uprave Visoko, 1902. zgrada gradske općine, kasnije zgrada Zavičajnog muzeja Visoko itd. Općina je 1902. godine izgradila vodovod, a voda je uzeta iz izvorišta Pertac i Kraljevac. Velike posljedice na dalji razvoj Visokog, ostavio je veliki požar koji se desio u novembru 1911. godine, kada je potpuno izgorjela gotovo polovina grada.

Visoko je dobilo električnu rasvjetu 25. januara 1928. godine. Preko rijeke Bosne, 1929. godine sagrađen je veliki betonski most, a do zgrade kotarskog ureda i suda, sagrađen je Sokolski dom.

Visoko između dva svjetska rata        

U Prvom svjetskom ratu Austro – Ugarska je mobilizovala stanovništvo Bosne i Hercegovine u vojsku raspoređenu u četiri regimente. U periodu između dva svjetska rata Visoko je bilo centar sreza sa nekiliko već razvijenih industrijskih sredina. Uprkos dugoj zanatsko- trgovačkoj tradiciji industralizacija i sve što ona donosi zahvatila je ovu sredinu. Kao i Bosna i Hercegovina i Visoko je pripadalo Državi Slovenaca, Hrvata i Srba, koja se ujedinila sa Kraljevinom Srba, Hrvata i Slovenaca, kasnije preimenovano u Kraljevinu Jugoslaviju, odnosno Visoko pripada Drinskoj banovini.

Visoko je od 1945. godine do 1991. godine doživjelo pravi procvat. Grad se ubrzano razvija, osnivaju se mnoga uspješna preduzeća, od kojih je večina bila i izvozno orijentisana, pokreće se industrija ( kožarska, tekstilna, građevinska, metalna, prehrambena), razvija se trgovina, grad se širi i izgrađuju se nova naselja, saobraćajnice, grade se važni objekti ( dom zdravlja, vatrogasna stanica, pošta..). Osnivaju se kulturne ustanove, kao i one čija je aktivnost amaterskog karaktera. Razvija se i sport, osnivaju se brojni sportski kolektivi, koji su ostvarivali zapažene uspijehe, a izgrađuju se i sportski objekti i tereni.

Agresija na Bosnu i Hercegovinu ( 1992- 1995 )

U ratu u Bosni i Hercegovini, koji je trajao od 1992. do 1995, zbog svog geografskog položaja Visoko je imalo važnu ulogu. Bilo je logistički centar, a također i grad iz kojeg su organizovanemnogobrojne akcije i pokušaji deblokade glavnog grada- Sarajeva. U toku ove četiri godine Visoko je pretrpilo velika razaranja. Stradalo je nekoliko stotina civila, a 297 boraca je dalo svoj život kako bi odbranilo naš grad i pomažući da se odbrane i drugi, okolni gradovi. U velikoj mjeri je uništena i privredna infrastruktura.

Visoko nije posustalo, i od završetka rata, polahko ali sigurno se obnavlja i postaje moderan evropski gradić.